Lilac-breasted Roller
Rola de peito lilás
Contam que a rola de peito lilás era a mulher de Pirikitabá, que depois tornou-se perikintamboia (cobra papagaio).
Ela se chamava Aúpotyra (flor sonhadora). Era uma índia muito formosa e gostava muito de se enfeitar. Pintava-se sempre de várias cores e era assim muito admirada por toda a gente.
Pirikitabá gostava muito dela.
Mas, desde pequena ela tinha um sonho. Era conhecer outras terras, conhecer outra gente. Sempre tinha curiosidade em saber o que havia além do mar.
Um dia, ainda madrugada. ela saiu de sua casa em busca de seu sonho. Andou de lugar para lugar. Saiu da floresta, correu pelos campos admirada da vastidão que se estendia ante seus olhos. Desceu pelos rios, percorreu as campinas , e era tanta sua ânsia de ir sempre em frente, que seu corpo foi se transformando em ave.
Um dia chegou ao mar, ainda maior que a campina. Agora já não andava, já tinha asas- Voou por sobre as ondas verdejantes do mar até que chegou agora a outras terras , como sempre foi seu desejo.
Continuou assim até chegar à África, à Arábia. Aí gostaram também de sua figura tão colorida. E lhe deram o nome de Rola de peito lilás . A gente
a chama simplesmente de Lilás (lilac).
Ela , realizando o sonho de conhecer além do mar, resolveu agora parar , pois já se cansara. Mas, estava tão longe de sua casa de seu marido e já tão cansada que não poderia voltar. Procurou ali os campos de que tanto
gostara , e dentre os campos procurou aquele que tinha uma palmeira solitária que a fizesse lembrar de sua terra e que a acompanhasse na solidão. Ficou morando alí.
A gente desse lugar que se chamava "Botswana" gostou tanto dela que a elegeu como "ave nacional" e assim ela vive alí bem querida por todos mas sempre solitária lembrando-se do seu amado Pirikitabá sem mesmo saber que ele se havia transformado em Pirikitamboia e sem mesmo perceber que ela mesmo havia se transformado em rola.
PYTANMOSUIKA
Asé oipa’a pikasu kama pytãmosuika oikó mirekó Pirikitabá a´é riré
moperikitamboia.
I rera Aúpotyra oikó. Aúpotyra porãgeté kunhã oikóbo , yeguaka oapysyketé.
I yeguak paraparaba baé aipóramo opain mororesé miausuba oikóreme.
Pirikitabá oausubeté Aúpotyra.
Nhen, Aúpotyra oirekó potasaba mitãnga suibé. Kó potasaba amõ tetama okuaba baé amó mira kuaba oikóreme. I oikuapotara mbaé oikó paraguasú amõeté .
Amóara , koamutumo é ranhé, i osem o okasui to sekara o potasaba.
I oguatá sendaba sui sendaba koty. I osem kaa. I onhã nh! baé ybypié . O
moputupaba pyguasú pypirara o resá robaké.
I oguéib parabo, onhã ipipié, o potasaba só tenõ é pyripyribe mbaé sasú oikób.
Aipóramo o reté moguirá biar.
Amuara o syk paraguasú pe. Paraguasú asúeté ybypé sui oikóreme. Koyr no uatái , i pepó orekómuã . O bebé paraguasú ygapenu ybaté amuetã koti o xyka ãié . Ebokuey i potasabuera oikó. I pikeyme o bebé Africa (Áporyka) koti , Arabia (Alámbia) koti o syka, Ebokuetã pe, opain o ipysyk i ranha say’etá. Mbaeresé Pikasu Kama Pytãmosuyka rera o ieroka. Asé o senoin Pytãmosuyka (Lilac) nhote.
I , koyr Pytãmosuika, oyapó o potasaba riré opytá ekopotara. Koyr omararara resé.
Nhén , o oka sui, o mena sui guype oikóreme baé pitubareté no ekatúyebyri koyré.
I osekar ebapó nh! oipysyketé . Mbaé nh!etá pypé osekar ypy pindó anhó nh!saba ti maenduar oguetã baé teko sa’e nhõ reme i ir!namo oikó.
Pytãmosuika ebokuey setã pe pyta oikobo. Ebokuey setã rera “Botswana” oikó. Botswana retã miretá osausubeté Pytãmosuika aipóramo o itoparabok Pytãmosuika tetã’uirá namo .
Emonã, Pytãmosuika opain resé sausuba oikobo ebokuetâma pe oikobe.
Nhen, o sausuba Pirikitabá maenduar oikobo momboasy arapukui . Pirikitabá mopirikitamboia mbaé noikuabi . Mbaé i aé mopikasu noianduba.
África ➣ ara pora ká (a pur (y) ká) = sol muito tostado (Tostado de muito sol)
Arabia ➣ Alá mbia (Ará = Deus + mbia = presa / posse) ➣ Ará = Alá
teko sa’e nhõ ➣ solidão
etã ➣ país (setã / tetã / retã) = país
Oguetã ➣ O = seu / de si mesmo ＋ etã = país (seu próprio país)
tetã’uirá ➣ ave nacional
Ebokuetãma ➣ em tal país
Momboasy ➣ fica sentindo nostalgia
Lilaka brusto-turto
Oni diras ke Lila' (lilaka brusta turto) estis edzino de Pirikitabá (papageta viro), kiu poste fariĝis perikintamboia (papaga serpento).
Ŝia nomo estis Aúpotyra (sonĝanta floro ). Ŝi estis belega indiĝenino kaj tre ŝatis sin beligi. Ŝi ĉiam sin kolorigis el diversaj koloroj kaj pro tio ĉiuj sin forte miris.
Pirikitabá ege amis ŝin.
Tamen , ekde la infanaĝo ŝi havis ian sonĝon. Tiu estis koni aliajn lokojn, koni aliajn popolojn .
Ĉiam ŝi scivolis kio estas je la aliflanko de la maro. Iu tago, ankoraŭ ege frue, ŝi eliris sian domon celante sian sonĝon. Ŝi iris de loko al loko . Foriris la arbaron, kuris tra la kampoj mirigita pro la larĝeco kiu disetendiĝis antaŭ siaj okuloj. Ŝi malsupreniris laŭ la riveroj, trapasis la kamparojn, kaj ŝia volo iri ĉiam antaŭen estis tiel forta ke sia korpo iom post iom transformiĝis al birdo. Iu tago ŝi atingis la maro, tiu ankoraŭ pli granda ol la kamparo. Nun, ŝi jam ne piediris , jam ŝi havis flugilojn. Ŝi flugis laŭ la supro de la verdverdaj ondoj de la maro ĝis kiam ŝi atingis aliajn terojn kiel estis sian ĉiama deziro.
Tiamanjere, ŝi daŭrigis ĝis kiam ŝi atingis Afrikon, Arabo. Tie, ankaŭ ili tre ŝatis sian kolorplenan figuron. Kaj ili ŝin vokis "lilaka brusto-papageto" . La popolo simple diras lila'.
Ŝi realigante la sonĝo koni la maran aliflankon , decidis nun halti, ĉar ŝi jam laciĝis. Sed, estis tiel malproksime de sia domo, de sia edzo, kaj ŝi estis tiel laca ke jam ne povus reiri hejmen. Ŝi serĉis tie la kampojn kiuj ŝi tre ŝatis kaj inter la kampoj ŝi serĉis tiun kiu havus unu solecan palmarbon kiu povus memorigi ŝin pri sia hejmloko kaj kiu povus esti kun ŝi dum la soleca tempo. Ŝi restis loĝanta en tiu loko.
La popolo de tiu loko nomita "Botswana" tiel ŝatis ŝin ke ili tuj ŝin elektis kiel la "nacia birdo " kaj tiamanjere ŝi vivas tie, ege amata de ĉiuj , sed ĉiam soleca pensante pri sia amata Pirikitabá . Ŝi eĉ ne scias ke li aliformiĝis al Pirikitamboia kaj ankaŭ eĉ ne perceptis ke ŝi mem aliformiĝis al papageto.
ライラックキジバト
ライラックキジバトが後にペリキタンボヤ (オウム蛇)になった ピリキタバー(オウム人）の妻であったと言われています。
彼女の名は アウーポチラ(夢見る花)でした. とても美しい原住民達の女子で、自分を飾るのが大好きでした。いつも自分を様々な色で飾っていて，皆の関心を受けていました。
ピリキタバーは彼女の事が大好きでした。
しかし、彼女は子供の時から一つの夢を抱いていた。その夢は他の所、他の人達を知ることでした。いつも、海の向こうに何があるかをしりたいと思っていた。 ある日、まだ早朝のうち、彼女は自分の夢を求めて、家を出ました。所から所へを歩きました。森か出ました。自分の眼の前に広がる広大さに関心しながら野原を走りました。川に沿って降りました。原っぱを渡りました。そして、いつも前へ，前へ行きたい気持の余りに自分の身体が次第に鳥に変わっていきました。
ある日、海に到りました。海は原っぱよりも大きかった。今は、もう歩いたりはしなかった。すでに翼がありました。 海の青々とした波の上を飛びました。そして、自分の常の夢の通りに他の土地に到りました。
そのように続けました。アフリカ、アラビアに付きました。そこでも、彼女の彩りの姿が皆に好かれました． そこで、ライラックの胸の鳩と呼ばれて、皆が単に”Lilac”（ライラー）と言いています。
彼女が海の向こうを知る夢を実行して、旅を止めることにした。もう大分疲れていましたから。しかし、自分の家やら自分の夫からあんまり遠く離れていたので、それにあれほど疲れていたので、もう帰る事なんか到底出来ませんでした． 自分が大好になった野原をそこらで探しました。そして、それらの野原の中で、自分の古里を思い出させ、寂しい時に相手をしてくれるような寂しそうな椰子の木が立っている野原を選びました。そこに住むことにしました．
"ボツワナ"と呼ばれているその土地の人達は彼女のことが好きあんまりに、彼女を“国鳥”に選びました。そう して、彼女は皆に愛されてそこで暮らしていますが、ピリキタバーのことを思っていつも寂しそうにしています。彼がピリキタンボヤになったことも、自分自身がキジバトになってしまいました事も知らずに。
라일락 산비둘기
라일락 산비둘기가 뒤에 페리키탄보야 (앵무새 뱀)이 된 피리키타바 (앵무새인)의 아내이었다라고 말해지고 있습니다.
그녀의 이름은 아우포치라 (꿈꾸는 꽃)이었습니다. 자신을 꾸미는 것을 아주 좋아하는 정말 아름다운 원주민여자 이여습니다. 언제나 자신을 각양각색인 색으로 꾸미고 있어서, 모두의 관심을 받고 있었습니다.
피리키타바는 그녀를 아주 좋아했습니다.
그러나, 그녀는 어려서부터 하나의 꿈을 품고 있었습니다. 그 꿈은 다른 곳, 다른 사람들을 아는 것이었습니다. 언제나, 바다의 저쪽에 무엇이 있을지를 알고 싶었습니다.
어느 날, 아직 이른 아침 가운데, 그녀는 자신의 꿈을 추구하고, 집을 나섰습니다. 이리저리로 걸었습니다. 숲인가 나왔습니다. 자신의 눈 앞에 퍼지는 광대함에 관심하면서 들판을 달렸습니다. 강에 따라 내렸습니다. 들판을 건넜습니다. 그리고, 언제나앞에, 앞에 가고 싶은 기분이 아주 많나서, 자신의 신체가 점차로 새로 변해 갔습니다.
어느 날, 바다에 이르렀습니다. 바다는 들판보다도 컸다. 지금은, 이제 걷거나는 하지 않았다. 이미 날개가 있었습니다. 바다의 프르디 푸르게 한 물결 위를 날았습니다.
그리고, 자신이 보통인 꿈의 대로 다른 토지에 이르렀습니다.
그렇게 계속했습니다. 아프리카, 아라비아에 도착해습니다. 거기에서도, 그녀의 색채 모습이 모두에게 귀여움을 받았습니다. 거기에서, "라일락의 가슴 비둘기"라고 불려서, 모두가 단지” Lilac” 【라이라】과 말 있고 있습니다.
그녀가 바다의 저쪽을 아는 꿈을 실행하고, 여행을 멈추기로 했습니다. 이제 대단히 지쳐 있었기 때문에. 그러나, 자신의 집이랑 자신의 남편에게서 너무 멀리 떨어져 있었으므로, 거기에 저것 정도 지쳐 있었으므로, 이제 돌아가는 것인가 도저히 할 수 없었습니다. 자신이 마음에 들어간 들판을 그 근방에서 찾았습니다. 그리고, 그것들의 들판 안에서, 자신의 후루사토(古里)를 상기시켜, 쓸쓸할 때에 상대를 해 주는 쓸쓸한 야자나무가 치솟어 있는 들판을 선택했습니다. 거기에 살기로 했습니다.
” 보츠와나”이라고 부르고 있는 그 토지의 사람들은 그녀가 좋아해 너무 지나치게, 그녀를 “국조”에 선택했습니다.
그렇게 해서, 그녀는 모두에게 사랑받아서 거기에서 생활하고 있습니다만, 피리키타바를 생각해서 언제나 중이 죽을 것 같이 하고 있습니다. 그가 피리키탄보야 로 되어진 것도, 자기 자신이 산비둘기가 되어버렸던 것도 모르게.
