Suindara

    Araker (dorminhoco) era um índio da grande tribo dos tabajaras (senhores de vila). 

    Um dia , quando Araker vagava pela floresta, encontrou um filhote de pássaro. Esse tinha a cara em forma de coração, com olhos e nariz parecido de gente, mas olhando-se de frente não se via a boca. Sua plumagem era muito macia . Gostando do pássaro, levou-o para casa com a intenção de criá-lo.

    Mas , ele não comia nada que se lhe dava. Por isso Araker deu-lhe o nome de Suindara ( ser que não come). 

    No entanto ele foi crescendo . Na verdade era uma pássaro noturno . Enquanto os índios dormiam, ele voava silenciosamente e caçava ratos e muitos outros insetos. 

    Na aldeia de Araker, não se sabia porque, diminuíram-se as doenças, os alimentos deixaram de ser comidos à noite por entes desconhecidos. e a aldeia passou a viver mais feliz. Já se começara a agradecer ao suindara por imaginarem que fosse ele o causador dessa felicidade. E na verdade era, pois ele comia os ratos e bichos que causavam a doença dos índios.

    Uma noite, Araker voltava de uma aldeia próxima. já perto de sua aldeia, justamente quando passava em frente à oka (casa) do pajé que ficava um pouco afastada da aldeia, ouviu nos ares um som "rrraaaa" assim como o do rasgar de um trapo. Olhou em direção ao som e viu o suindara que voava agora silenciosamente clareado pelos raios da lua cheia.

    Araker pensou:- " Ah, hoje ele saiu passear ! ". Como já era alta noite, continuou sua caminhada voltando logo para sua casa.

    De manhã, foi à casa do pajé levar o presente que havia trazido da aldeia vizinha. E contou ao pajé sobre o som emitido pelo suindara. O pajé apenas resmungou em voz baixa:-" Quem será da minha família que vai morrer !".

    Araker não compreendeu o que ele queria dizer, mas não fez caso.

    No dia seguinte logo de manhã Mandipuku (bagre comprido) , o sobrinho de Araker , alto e queimado do sol, entrou pela porta da oka, dizendo: - Ontem à noite o pajé morreu picado de urutu.

    Aí, Araker compreendeu o que o pajé queria dizer, e desde aí se passou a acreditar que o suindara que voa tão silenciosamente, quando emite o som de trapo que se rasga está agourando algum mal que irá acontecer. É por isso que essa ave é conhecida também sob o nome de "rasga mortalha" e de "coruja de igreja". Seu nome científico é "Tito Alba".

    Tito é coruja em grego e alba é branco em latim. Portanto "coruja branca".

    Dizem ainda, que anos depois, o neto de Araker , contou essa historia a um velho pajé de uma outra tribo. E o pajé ouvindo isso disse:- É , esse Suindara antes era homem. Era pescador . Ele e toda sua família viviam à beira do rio e comiam peixes que Suindara pescava. Viviam todos felizes, até o dia em que começou a secar a  mata, a água do rio foi também diminuindo, diminuindo até chegar a apenas alguns centímetros . Aí, foi esquentando e os peixes começaram morrer por falta de ar. Foi uma seca terrível que assolou toda a mata. Suindara que tinha antes o nome de Abiú e toda sua família foi ficando magra , adoecendo, quase morrendo. Abiú pediu então a Tupã que tivesse pena deles. Pediu que Tupã lhes desse um modo de poder viver. Tupã compadecido, transformou Abiú e toda sua família em pássaros noturnos. Tupã deu a eles plumas macias , para poderem voar silenciosamente à noite . Com essa vida poderiam fugir do calor do sol ardente. E disse que à noite poderiam caçar ratos e bichos pequenos para comer. Foi assim que passou a existir o Suindara, o Murucututu, o Jacurutu, o Caboré, o Aondê, o Mocho e muitas outras aves noturnas, todas com cara que fazem lembrar o tempo em que eram gente."

suindara

    Araker (ara ker abá) tabajara (taba yara) tatybeté abá o ikó. 

    Amó ara, Araker guatatenhé oikobo kaaetébó güime oyasem uirasayra. Ebokué obá

pyá nungara o ikó. Sesá baé setyn abá resá abá retyn nungara o ikó . Nde

sobaké sepyak oikobo yuru na sepyaki . Ebokué apopora apubeté oikó.

    Araker ebokué uira oiapysikeme o okape oimoyasuk sekoara ekopotasaba oireko reme.

    Nhẽ ! , kó uirá nambaeruã o karui. Aipóramo Araker osenoin Suindara (Ndauisara). 

    Nhẽ ! kó uirá yemoasú . Ekobué uirá pisaekoaba o ikó supi. Abaetá kera oikobo , kó uirá yapyeyme obebé koyté oipysik eguyá bae mbaetá ambosé. 

    Araker tabape, inti okuabi mbae resé, tasy momirayra, Temiú enhé pytume mbae kuabeyma resé na mombiúi niã. Aé taba aorybeté yemoikobé. Koyr asé o ikuguabypy Suindara . Asé oimoang Suindara i oryba oyapoguara oikó resé. Supi tenhen Suindara oikóreme. Suindara okarú eguyá baé mbaé o moabatyrasy .

    Amó pytuna, Araker yebyr oikóbo amó taba kakara suí. O oka guype koyr, payé oka o taba güi apegüi pyriby senondé aé oguatáme, osendub ybakape moapu "rrrraaaa"… , aobayba sorokapu yabé.

    Araker yapú katy o maen. Saéramo I osepyak Suindara obebé apueyme-rupi kairé yendy sui mimoendik.

    Araker o moang: - "A! Oiei i obebésem ! " Pysaié katú resé , Araker o guatasaba byterin oikóbo o oka pe tauyé oyebyrãna.

    Koéme, I osó paye oka to seii potaba orupe amotaba sui. Ebonime, ombéu payé resé Suindara moyapó sapú. Payé yuruar nheengymbegué nhó : - "Abá omanõ xe anama pupé !…"

    Araker no ikuabi payé mbae nheengypotara, nhen namarani.

    Amo ara, koéme , Araker ibyra Mandipuku seté puku arasy runa oiké okena oiébo :- "Kueysé pytunymé, payé omanõ urutu resé mbisuú." Saéramo, Araker oikuab mbae payé oiépotarãna.

    Aé, aeibé, Asé orobiarypy teapueyma rupi obebé Suindara teapu sorok aobakoroka oyapóme, arã momon.güiguana amó mbaeayba oãngarama. Aipóramo i uirá sera "teõbueraoba soroka"baé "Tupãgaba kaburé " abé orekó. Serera ekokuara "Tito Alba" oikó. 

    Tito Gurexia nheenga pe kaburé oikó baé Alba Latin nheenga pe tinga oikó. Emonãnamo "kaburé tinga".

    Oipa'á , akayúetá riré , Araker emiminó mopapanga ebokué nheenga amó abatyba payé abuera resé. Baé, i payé sendubiré oié :- Pá ! I suindara abápuera. Abiúpuera ! I baé o rayra opain a'é yrembeyba pe oikobébo Suidara o pysyk pirá a'é okarú ikobana. Opain sorybyreté moingatú.

    kaaeté motiningypy ara ãyé. Pará y moxinga moxinga poã mobyr nhó ãyé. Saéramo moakub, moakub , pirá opain manóypy piroisa guatara resé. Ebokué kaa opain oitu tininga poroyukaiba oikóreme. Terapuera Abiú orekó Suindara baé sayra opain momimbyka , maraara, o manõ soé.

    Saéramo, Abiú oyeruré Tupã resé a'é ausubara . I oyururé Tupã oimeeng a'é resé moingokatúaba.

    Tupã moasy a'é, Abiú bae orayra opain resé mopytunuirá. Tupã oimeeng a'é resé abuma ta bebékatú sapueyme pytunyme. Ikó ãngyaba koarasy akubeté kasu sui okanhemykatú. Tupã oié a'é oipysykatú eguyá baé soomirin to karubo pytunyme. Tupã moyabybo Suindara, Murukututu, Yakurutu, Kaboré, Aondê , Mocho baé amõ pytunuirá etá o ma'aypy. Opain soba momaenduar ara abápuera.

SUINDARA

    Araker' (dormema) estis ulo el la granda tribo tabajara (sinjoroj de vilaĝo). Iu tago, kiam Araker' promenadis tra la arbaro , trovis fileto de birdo. Ĝi havis koro-forman vizaĝon  kaj la okuloj kaj nazo estis similaj al de la homoj. Sed vidante de antaŭe oni ne povis vidi ĝian buŝon. Ĝia plumaro estis ege milda. Ĉar Araker' ŝatis la birdon , li portis ĝin hejme kun la intenso ĝin zorgi.

    Sed , la birdo ne manĝis ion ajn kion oni ĝin donis.　Pro tio Araker' ĝin nomis Suindara ( Vivanto kiu ne manĝas)

    Tamen ĝi kreskadis . Vere ĝi estis nokta birdo. Dum la indiĝenoj dormadis, ĝi flugadis silente kaj ĉasadis ratojn kaj multajn aliajn insektojn.

    En la Araker' vilaĝo , oni ne scias kial , malmultiĝis la malsanoj , kaj la manĝaĵoj jam ne 

estis formanĝitaj nokte por oni ne scias kiu. Kaj en la vilaĝo oni komencis vivi  pri feliĉe . 

    Oni jam komencis meme , danki al Suindara ĉar oni imagis ke estis li la kaŭzo de tiu feliĉo. Kaj vere estis, ĉar ĝi formanĝadis la ratojn kaj aliajn bestetojn kiuj kaŭzadis la malsanon al la indiĝenoj. 

    Iu nokto, Araker'  estis revenanta de iu proksima vilaĝo . Jam preskaŭ proksime de sia vilaĝo , ĵuste kiam li  paŝadis antaŭ la domo de la sorĉkuracisto, kiu lokiĝis iom malproksime de la vilaĝo li aŭdis je la aero la sonon "rrraaaa" tiel kiel la disŝiro de ia malnova  trapo. Li rigardis en la direkto de la sono kaj vidis la suindara kiu flugadis nun silente lumigita de la radioj de la plenluno .

    Araker' pensis, " Ah, hodiaŭ ĝi foriris por promeni !".  Ĉar jam estis profunda nokto , li daŭrigante sian paŝadon reiris hejmen.

    Matene, li iris al la domo de la sorĉkuracisto alporti la donacon kion li elportis el la najbara vilaĝo. Kaj rakontis al la sorĉkuracisto pri la sono farita de la suindara. La sorĉkuracisto nur mallaŭte diris al si mem: -- "Estus kiu el miaj familianoj kiu mortos !"

    Araker' ne komprenis kion li volis diri per tio, sed ne gravis.

    Je la sekvanta tago , tuj matene, Mandipuku (longa katfiŝo) , la nevo de Araker' , alta kaj sunbruligita, eniris tra la pordo de la domo dirante:--- Hieraŭ nokte, la sorĉkuracisto mortis pikita de urutu'.

    Tiam, Araker' komprenis kion volis diri la sorĉkuracisto. Kaj ek de tiam oni komencis krei ke la suindara kiu flugas tiel silente, kiam faras la sonon de disŝirata ĉifono ĝi estas  anoncanta ian malbonon kiu okazos.

    Estas pro tio ke oni konas tiun birdo ankaŭ per la nomo "sudario- disŝiranto " kaj " strigo de preĝejo".  Ĝia scienca nomo estas "Tito Alba".

    Tito signifas " strigo" en greka lingvo kaj alba signifas "blanka" en latina lingvo. Do "Blanka strigo".

    Oni diras ankaŭ ke jaroj poste , la neto de Araker' rakontis tiun historion al maljuna sorĉkuracisto de alia tribo. Kaj la sorĉkuracisto aŭdinte tion diris:--- 

    "Tiel ! Tiu suindara antaŭe estis homo. Ĝi estis fiŝkaptisto . Li kaj lian tutan familion vivadis je la bordo de la rivero kaj manĝadis fiŝojn kaptitajn de Suindara . Ĉiu vivadis feliĉaj ĝis la tago kiam komencis sekiĝi la arbaro . La akvo de la rivero ankaŭ malmultiĝis, malmultiĝis ĝis kiam restis nur kelkaj centimetroj. Tiam ĝi ekvarmiĝadis kaj la fiŝoj mortis unu post alia pro manko da aero. Estis terura seko, kiu atakis la tutan arbaron.  

     Suindara kiu antaŭe nomiĝis "Abiu' " , kaj siaj familianoj ekmaldikiĝis, malsaniĝis preskaŭ mortis.  Do, Abiu' petis  al Tupan por ke li havu kompaton de ili. Li petis al Tupan doni al ili ian manjeron por vivi.

    Tupan pro kompato aliformigis Abiu' kaj lian tutan familion al noktaj birdoj. Tupan donis al ili mildajn plumojn por ke ili povu fluge silente dum la nokto. Per tiu vivmanjero ili povus fuĝi de la sunvarmego.

    Kaj diris ke dum la nokto ili povus ĉasi ratojn kaj malgrandajn bestojn por manĝi.   

   Tiamanjere aperis Suindara, Murukututu, Jakurutu, Kaboré, Aondê, Mocho kaj aliaj noktaj birdoj en ĉi mondo. Ĉiuj estas familianoj de Suindara kaj havas vizaĝon kiu memorigas pri la tempo kiam ili estis homoj."

Paĵe' ➣ sorĉkuracisto

Araker' ➣ vira nomo ➣ (dormemulo)

Tabajara　➣posedantoj de vilaĝo  ➣ vilaĝanoj

Suindara ➣ speco da strigo

Mandipukuー ➣ vira nomo　 ➣ （longa siluro)

Abiu' ➣ vira nomo   ➣ （speco da frukto de Amazono） ➣

Tupan ➣ dio

Murukututu' ➣ speco da strigo

Ĵakurutu' ➣ speco da strigo

kabore'➣ speco da strigo

aonde' ➣ speco da strigo

moŝo ➣ speco da strigo

urutu' ➣ speco da venena serpento

スインダラ

     アラケール（寝坊助）は偉大なタバジャラ族の一人でした。ある日、ジャングルを当てなく歩いている時、アラケールは鳥のひなを見つけた。その鳥の顔ハート形でした。その眼や鼻は人間の目鼻と良く似たものでした。しかし、真ん前から見たら、その口が見えない。その羽ぶりはとても柔らかかった。その鳥が気になって、飼おうと思って家に持って帰った。

    しかし，与えるものを何も食べなかった。 それで、アラケール はスインダラ（食べない存在）と言う名を付けました。

    だが、ひなは大きくなっていた .実は夜鳥でした。土人達が寝ている間にその鳥は音を立たず飛んでいた。そして、鼠やら他に多くの虫を狩りしていた。アラケールの村では病気が少なくなり、食べ物はよる見知れぬものに喰われなくなった。村の皆がより幸せに暮らすようになった。その幸せはスインダラの御陰だと思ってスインダラに感謝し始めたんだ。実際にその通りでした。スインダラは土人達に病気を起こす鼠やその他の虫を食べていたから。

    ある晩、アタケールは近くの村から帰ってきたところで、 もうすでに、自分の村に近いところ、丁度、少し離れた所にあるパジェーの家の前を通っているその時，空から来る“ハアハア”と言う　“ぼろ切れが引き裂かれるような音”を聞いた。 音のする方向を見た。そこに、満月の光を浴びて音を立たずに飛ぶスインダラが見えた。

    アラケールは思った：ー " ああ！　今日は散歩に出たかね！”　夜はもう深かったので、パジェーの家にも寄らず，すぐ自分の家に帰った。

    あくる朝に、隣の村から持って来たお土産を上げようと思ってパジェーの家に行った。そこで、スインダラが出した音について、パジェーに言った。パジェーは　ただ小さい声で囁いた：ー" オレの家族の誰が死ぬだろう？”

    アラケールは彼が何を言いたいかは分からなかった、がそれほど気にかけなかった。

    明くる日の朝早く、マンヂプクー (長鯰) 、アラケールの甥、 背高く、良く日焼けた生年が家のドアから入って来て言った：ー昨夜、パジェーがウルツーに噛まれて死んだ！”   

　　　　そこで、アラケールはパジェーの言った買った事を分かった。そして，それ以来、あれほど音も立たず飛ぶスインダラはぼろ切れが弾きさけられるような音を出す時はこれから起こる何かの悪い事を告げているんだと信じられるようになった。そのために、その鳥は “死体包布引き裂き” や “教会梟”　と言う名で知られている。その学名はティト　アウバ　だ。   ティトはギリシャ語で　“梟”　で、アウバはラテン語で　“白い”。即ち、“しろい　ふくろう”

    それも，数年後、アラケールの孫が別の種族のパジェーにこの事を言ったとき、そのパジェーが彼に言った:ー“そうなんだ！そのスインダラは前、人間だった。魚釣りだった。彼と共に彼の家族皆が彼の釣った魚を食って、川岸に暮らしていた。皆が幸せに暮らしていた。が、ある日、ジャングルが乾き始めた。川の水も減って、減って、数センチにしかならない所迄減った。そして、あつくなり、魚達は空気不足で死んでいた。

    ジャングル全体を襲った恐ろしい干ばつでした。　以前アビウーと呼ばれて行ったスインダラやその家族皆がやせこけて、病気になって、もう少しで死ぬまでに到った。

    そこで，アビウーは彼等を助けるようにツパンに頼んだ。彼等に生きられる方法を与えるように頼んだ。

    ツパンが彼等を可愛そうに思って、アビウーを始め、彼の家族の皆を夜鳥に代えました。夜、静かに飛べるように、ツパンは彼等にソフトな羽を与えた。その暮らしで、焼き付ける太陽の暑さをさける事が出来る。そして、夜には食べる為に鼠やらこまい動物を狩りする事が出来ると言った。

    こうやって、スインダラ、ムルクテゥテゥ、ジャクルテゥ、カボレー、アオンデー、モーショやその他多くの夜鳥が生じた。そして，その訳で、皆が人間であった頃を思い出させるような顔たちをしている”　と言われている。

パジェー ➣ 治療師

アラケール ➣ 男名 ➣ (寝坊助)

タバジャラ　➣村人

スインダラ ➣ 梟の一種 ➣ 巣忌ん鳥

マンヂプクー ➣ 男名　 ➣ （長い鯰)

アビウー ➣ 男名   ➣ （アマゾン産の果物の一種） ➣

ツパン➣ 神

ムルクツツ ➣ 梟の一種

ジャクルツ ➣ 梟の一種

カボレー ➣ 梟の一種

アオンデー ➣ 梟の一種

モーショ ➣ ➣ 梟の一種

ウルツー ➣ 毒蛇の一種

수인다라

    아라켈 (잠꾸러기)은 위대한 타바쟈라족의 한사람이었습니다. 어느 날, 정글을 방황할 때, 아라헬은 새의 병아리를 찾았다. 그 새의 얼굴 하트형이었습니다. 그 눈이나 코는 인간의 눈코를 잘 닮은 것이었습니다. 그러나, 바로 앞으로부터 보면, 그 입이 보이지 않는다. 그 날개만은 정말 부드러웠다. 그 새가 마음에 걸리고, 사려고하고 집에 가지고 왔다. 

    그러나, 주는 것을 아무 것도 먹지 않았다.  그래서, 아라켈 은  수인다라 (먹지 않는 존재)라고 말하는 이름에 했습니다. 

    그러나, 병아리는 커지고 있었다. 사실은 야조이었습니다. 토인들이 자고 있는 사이에 그 새는 소리를 서지 않고 날고 있었다. 그리고, 쥐랑 이외에 많은 벌레를 사냥하고 있었다.

     아라켈의 마을에서는 병이 적어지고, 먹을 것은 따라 보아 알려지지 않는 것에 먹어지지 않게 되었다. 마을의 모두가 전보다 행복하게 살게 되었다. 그 행복은 수인다라의 덕분이라고 생각해서  수인다라에 감사하기 시작한 것이다. 실제로 그 대로이었습니다.  수인다라는 토인들에게 병을 일으키는 쥐나 기타의 벌레를 먹고 있었기 때문에. 

     어떤 밤,  아라켈은 가까이의 마을에서 돌아온 곳에서, 이제 이미, 자신의 마을에 가까운 곳, 정확히, 조금 멀리 떨어진 곳에 있는 파 재의 집 앞을 통하고 있는 그 때, 하늘로부터 온다 하하하하라고 말한다 누더기 조각이 잡아 찢어지는 것 같은 소리를 들었다.  소리가 나는 방향을 보았다. 거기에, 만달빛을 쐬어서 소리를 서지 않고 나는  수인다라가 보였다. 

    아라켈은 생각했다 :―"아! 　오늘은 산첵에 나왔는가! ” 밤은 이제 깊었으므로, 파 재의 집에도 들르지 않고, 바로 자신의 집에 돌아갔다. 

    이튿날 아침에, 옆의 마을에서 가지고 온 선물을 올리고 생각해서 파재의 집에 갔다. 거기에서,  수인다라가 낸 소리에 관헤서, 파재에 말했다. 파재는 단지 작은 목소리로 속삭였다 :―”나의 가족 누가 죽을 것이니? ”   아라켈은 그가 무엇을 말하고 싶을지는 모른, 이 그다지 걱정하지 않았다. 

    이튿날의 아침 빨리, 만디프쿠 (장 메기), 아라켈의 조카, 키높고, 잘 햇볕에 탐 자리수 생년이 집 도어로부터 들어와서 했다 :―"어젯밤, 파재가 으루투에 씹어져서 죽었다! ” 

    거기에서,  아라켈은 파재가 말헸던것을 알았다. 그리고, 그 이후, 저것 정도 소리도 들어서지 않고 나는  수인다라는 누더기 조각이 튕겨 피할 수 있는 것 같은 소리를 내보낼 때는 이것으로부터 일어나는 무엇인가가 나쁜 것을 알리고 있는 것이라고 믿을 수 있게 되었다. 

    그 때문에, 그 새는 “시체 포장 피복찣기당기기”나　“ 교회부엉새” 라고 말하는 이름으로 알려져 있다. 그 학명은　디토 아으바　이다.  디토는 희랍어에서　“부엉새”로, 　아으바는 라틴어로 “희다”. 다시 말해,　“흰 부엉새” 

    그것도, 몇 년후,  아라켈의 손자가 다른 종족의 파재에 이 것을 말했을 때, 그 파재가 그에게 말했다 :- “그렇다! 그  수인다라는 앞, 인간이었다. 낚시이었다. 그와 함께 그의 가족모두가 그가 낚은 물고기를 먹고, 강가에 생활하고 있었다. 모두가 행복하게 생활하고 있었다. 지만, 어느 날, 정글이 마르기 시작했다. 강물도 줄어들고, 줄어들고, 몇센티에밖에 안되는 곳까지 줄어들었다. 그리고, 두터워져, 물고기들은 공기부족으로 죽어있었다. 

    정글 전체를 습격한 무서운 한발이었습니다. 　

    이전 아비우와 불려 인 수인다라나 그 가족모두가 말라 빠지고, 병이 나고, 좀 더이어서 죽을때 까지 이르렀다. 거기에서, 아비우는 그들을 돕게 트판에게 부탁했다. 그들에게 살 수 있는 방법을 주게 부탁했다.

    트판이 그들을 귀여울 것 같이 생각하고, 아비우를 시작하고, 그의 가족 모두를 야조로 바꾸었습니다. 밤, 조용히 날 수 있게, 트판은 그들에게 소프트한 날개를 주었다. 그 생활로, 구워 붙이는 태양의 더위를 피할 수 있다. 그리고, 밤에는 먹기 위해서 쥐랑 작은 동물을 사냥할 수 있다고 말했다. 

    이렇게,  수인다라,  무루쿠투투, 쟈크르투, 카볼래, 아온데, 모쇼나 기타 많은 야조가 생겼다. 그리고, 그 이유로, 모두가 인간이었을 때를 상기시키는 것 같은 얼굴들을 되게 하고 있는것이라고 말해지고 있다. 

  

파재 ➣ 치료자

아라켈 ➣   (잠꾸러기)　➣남자이름

타바자라　➣마울사람

수인다라 ➣ 올빼미의 한개의 종류

만디프구 ➣ （장메기)　 ➣ 남자이름

아비우 ➣ (아마존의과일의 한개의 공류)　➣남자이름

트판 ➣ 신 ・하느님

무루쿠투투 ➣ 올빼미의 한개의 종류

쟈크르투 ➣ 올빼미의 한개의 종류

카볼래 ➣ 올빼미의 한개의 종류

아온데 ➣ 올빼미의 한개의 종류

모쇼 ➣ 올빼미의 한개의 종류

으루투 ➣ 겅격하는 바구니 ➣ 독사의 종의 이름 ➣