PIRAMUTABA

       

PIRAMUTABA

                                           

piramutaba ← piramutuba ← piramotyba

  Dizem que antigamente , às margens do rio Solimões,  numa baia usada para convocações, (yurimaguá←yuri mbae kuá) , um grupo reunido (yorimã←yori mbae) de gente feliz (sorimã←sori mbae) . Aliás o nome Solimões devem justamente do nome Sorimã dado a essa gente.

  Essa gente consistia num grupo de gente valente , guerreira e muito unida que combatia ferozmente as outras tribos usando flechas envenenadas.

  Iam com suas canoas desde a fonte do Solimões até a ilha de Marajó atacando sempre que se encontravam com outras tribos.

  Eram muito temidos . Por isso os pajés de outras tribos se reuniram e pediram a Tupã que fizesse alguma coisa .

  Tupã pensou:  

   Eu os fiz valentes e isso não vou tirar deles. 

   Eu os fiz reunidos , e isso não vou tirar deles. 

   Eu os fiz aventureiros  e isso não vou tirar deles. 

   Isso tudo são boas qualidades que lhes dei.

   Contudo, dizem que eles abusam dessas qualidades para atormentar e atacar outras gentes mais pacíficas.

   No mundo, eu não pus nem coisa boa , nem coisa má. Eu pus apenas o que é preciso para que todos vivam felizes.

   O que causa o mal é o uso excessivo das qualidades , das coisas e de tudo o que no mundo eu coloquei para que usem de acordo com o necessário.

   O excesso é que causa doenças,  causa brigas , causa guerras. encurta a vida e chama a morte.

   Mas, desde que me pediram assim de coração, eu vou dar um jeito.

   Eu vou transformar esses yorimã em Peixes. 

   Esses peixes conservarão sua ferocidade e comerão outros peixes. 

   Darei a eles barbatanas que façam lembrar suas flechas envenenadas, e eles continuarão sempre reunidos formando grandes cardumes que irão desde a fonte do rio Solimões até sua foz na ilha do Marajó. 

   Não terão escamas , darei couro para fazer lembrar que eram gente.       

   Eles terão seus filhos na nascente do Solimões e os criarão 

nas proximidades da ilha de Marajó para conservarem seu espírito aventureiro.

  E assim, surgiu o Pirámotyba (peixe faz bastante= ou seja, que fazem cardume), e que atualmente é chamado pelo nome Piramutaba.

  Como a maior parte dos índios transformados por Tupã em peixe,  é um peixe da família dos bagres com cerca de um metro de comprimento . Pesam cerca de 10 quilos. 

  Têm à cabeça dois barbilhões compridos que devêm do penacho usado antigamente por essa gente, e outros dois barbilhões laterais que começam na cabeça e vão até a cauda o que faz lembrar as longas flechas usada antigamente por essa gente.

Piramutaba

  Kuxima, iaué paa, Sorimõparanãrembiuáupe yatiriabaguápe   (yurimaguá←yuri mbae kuá) , ayuri ( yorimã←yori mbae) awaresaya (sorimã←sori mbae) umurariana. Saé Sorimõrera uyur rakaé kuá awatyba Sorimãrerasuí . 

  Kuá awatyba  awaeté, guarinisara, apoana . Aintá umomorapenhana   kaguaibarupí  asé miratybasupé. Maratekóremebé uyumú uyasupiara. 

 Aintá usu o igararũ Sorimõparanãyapirasuí Marayóypaukiti. Amuitá miratyba umaãramé yepi umaramunha.   

  Yãde uesikyê aintá. Iauérã amun awatybaitá payéitá uyatiri suí uyeruré  Tupãresé  uemunhãarã manungara .

  Tupã umãduari:  

   Ixe amunhã aintá awaeté.  Ixe niti mbui kuá aintásuí.  

   Ixe amunhã aintá  awá apuana , Ixe niti mbui kuá aintásuí.   

   Ixé amunhã aintá tenbiasaisu Ixe niti mbui kuá aintásuí.  

   Yandepa aintáresé ameẽ  meẽgaua puranga.

  Yepe, uipaa aintá uipurú buuá  kuá meẽgauasuí moabaitéarã asuí uepenhã arã amun awa maraneyma (aruã).

    Arapyupe, Ixe niti amundeba yuíre mbaégatu yuíre mbaéaíba . 

 Ixe amundeba mbaé uuá ekotebẽ(presizu) yãde uikue(vivei) awaruríará.

 Meẽgaua purusaua reteãna, mbaepurusaua reteãna, Ixe arapyupe amundeba upain ekotebe(presizu) ramó uipurúrã mbae repurúsaua  reteãna umuaíba mbae .  

 Kuá purúreteãna muasiaua , mumaramunha, muguarinindara, muikusaua yatuka, asuí usenūi manusa.

  Ma (nhen), Aintá ixebé uyururé  piásuíabé kuaiéuntu, Ixé aimunhã mbaamó (manungara).

  Ixé mupirákurí kuá yurimãsuí. Kuá piráitá umoingatú o nharõsaba, asuí mbaúkurí amun pirá. 

  Ixé ameẽkuri aintá supé  pirápepú uuá mumanduaí o supiaruyá, asuí aintá mupirátybusu nhopiri uikukuríuera. 

 Aintá usukurí Sorimõparanã reyapyrasuí Marayóypaun suaki retumásaua kiti. 

  Aintá niti uriku apé. Ixé ameẽkuri píra uuá mumanduaí mira ramé rẽ.  

 Aintá umembyrara Sorimõparanã guapyrupe, asuí uyeapisaka (kirai)Marayóypau kakarape niti seiara (perderi)rã o pyárõryua 

  Kuayé, usemu pirámotyba (pirá mu tyba= kuá  mupiratyba), uuá kuikurí  uriku  Piramutaba rera.

 Tupãresé mupiráana awaitá resetaueua yabé,  guyrianama repirá.  

 Aintá uriku  pírapukusa yepe meturu kakar, asuí  píraposyaua . mukũipu kiru kakar. 

 Akangape uriku mukũi pirápepuitá puku mumanduaírã nhanduaua uuá kuxime kuá miratyba uipurúana. Asuí, uriku  amun  mukũi pirápepú puku pírarupi uuá akangape uiupirubo suayakiti usu. Kuá pirápepú uimanduari  uyá pukú uuá kuxime  kuá awatyba upurúana.

puru usar

seiara abandonar = perder

pyárõryua espírito aventureiro

uikukuríuera estarão (viverão)sempre juntos

resetaueua maioría

kakar perto de

kakarape nas proximidades de

moguyra = bosya  pêso

kiru  quilo

meturu  metro

supiaruyá flecha envenenada (flecha de  veneno)

tembiasaisú  amante de aventura 

iupirubo  começando

 PIRAMUTABA

  Oni diras ke je la antaŭa tempo, je la bordoj de la rivero Solimon'es ĉe iu golfeto uzata kiel kunvenloko (yurimaguá←yuri mbae kuá) , iu ĉiam kunvenanta grupo ( yorimã←yori mbae) de feliĉaj homoj (sorimã←sori mbae) . Vere la nomo Solimões devenas ĵuste de la nomo Sorimã kiu estis donita al tiu homaro.

  Tiu homaro konsistis el grupo da kuraĝaj , batalantaj kaj ege unuigitaj homoj kiuj feroce batalis kontraŭ aliaj grupoj per venenigitaj sagoj.

  Ili iradis per siaj kanuoj  ekde la naskiĝloko de la rivero Solimon'es ĝis la insulo Maraĵó ĉiam atakante kontraŭ aliaj triboj kiujn ili renkontis dum la irado.

  Ĉiuj ege timis ilin. Pro tio la sorĉistoj de la aliaj triboj kunvenis kaj petadis al Tŭpan ke li faru ion por ili.

  Tŭpan pensis:  

  Mi faris ilin kuraĝaj kaj tion mi ne forprenos de ili.

  Mi faris ilin unuigitaj kaj tion mi ne forprenos de ili. 

  Mi ilin faris aventuristoj kaj tion mi ne forprenos de ili. 

  Tiuj estas bonaj kvalitoj kion mi donis al ili.  

  Tamen, oni diras ke ili misuzas tiajn kvalitojn. kaj turmentas kaj atakas aliaj pacifikaj personoj.

  Mi ne metis en la mondo nek bonaj nek malbonaj aferoj. Mi metis nur tion kion estas necesaj por ke oni feliĉe vivu.

  Tiu kiu kaŭzas la malo estas la troa uzado de la kvalitoj , de la aferoj, kaj de tion kion mi metis en la mondo por ke oni uzu akorde de siaj necesoj.

  La troa uzado kaŭzas malsanojn, kaŭzas kverelojn, kaŭzas militojn, mallongigas la vivon kaj vokas la morton.  

   Sed, ĉar ili petis min el la koro , mi faros ion.

   Mi aliformos tiujn yorimã al fiŝoj. 

   Tiuj fiŝoj ne perdos sian ferocon kaj manĝos aliajn fiŝojn. 

  Mi donos al ili  longajn elstaraĵojn kiuj rememorigos pri siaj venenitaj sagoj.

  Kaj ili daŭrigos ĉiam unuigitaj formante grandajn fiŝarojn kiuj iros ekde la naskiĝfonto de la rivero Solimon'es ĝis sia enfluejo ĉe la insulo Maraĵó .

  Ili ne havos skvamojn, mi donos al ili haŭton por ke ili rememoru pri la tempo kiam ili estis homoj.

 Ili naskos siajn ge-filojn ĉe la fonto de la rivero Solimon'es kaj ilin kreskigos je la cirkaŭaĵo de la insulo Maraĵó por ke ili ne forgesu sian  aventuristan spiriton.  

  Kaj tiel, estis kreita la Pirámotyba (fiŝo iĝas multaj= aŭ pli bone fiŝoj kiuj igas fiŝaron),kaj ke nuntempe oni nomas Piramutaba.

  Tiel kiel plejgranda parto de la indiĝenoj kiujn Tŭpan aliformigis al fiŝoj , ili estas fiŝoj el la silura familio . 

  Tamen ĝi havas cirkaŭ unu metro da longeco kaj pezas cirkaŭ dek kilogramoj. 

  Ili havas ĉe la kapo du kvazaŭ dikegan kaj longan haran elstaraĵojn kiuj memorigas la plumornamaĵon antaŭen uzataj de tiu homaro. Kaj aliaj du longaj kvazaŭ dikaj barbstaraĵoj kiuj flanken iras de la kapo ĝis  la vosto kaj memorigas pri la longaj sagoj uzataj de tia homaro en la antaŭa tempo . 

ピラムタバ

  昔々、ソリモンエス河の畔の寄り合いに使われていた湾(yurimaguá←yuri mbae kuá)に幸せな(sorimã←sori mbae)人集まり(yorimã←yori mbae)が住んでいたそうだ。 実はソリモンエスと言う名はその人達に与えられたソリマンと言う名が由来なのだ。

  その人達は勇敢な者で、よく戦っていて、団結心が強くて、毒矢を持って、他のグループと激しく 戦っていた。

カヌーに乗ってソリモンエスの水源からマラジョー島まで行ったり来たりして、他のグループと出会うたびに戦っていた。

恐ろしいグループだった。  それで、他のグループのパジェー達が集まって、何らかの助けをテゥパン にお願いした。

テゥパンが鑑みた ：  

　　私は彼らを勇敢に作り上げた。それを彼らから取り上げたくない。

　　私は彼らを団結力のあるものにした、それも彼らから取り上げたくない。

　　私は彼らを冒険好きにした。それも彼らから取り上げたくない。

　　それら全てが彼らに上げた優れた個性 だから。

 　しかし、彼らはそれらの個性 をもって、平和な人達を苦しませたり、攻撃をしていたりするんだと言われている。

  　私は世間に良いものも悪いものも置いてはしなかった。私が世間に置いたのは皆が幸せに暮らせるように必要なものだけだ。

　　悪い事を起こすのはその個性、それらのもの、即ち私が必要に応じて使うように世間に置いて来た全ての物の過剰な使いだ。

  その過剰な使いこそ病気にし、喧嘩を起こし、戦争の原因になり、生命を短くし、死をまねく。

  　しかし、これほど心から頼んでいる以上、私は何とかして上げよう。

　　私はそのyorimã達 を魚に変えよう。

　　その魚は今までの激しさを保ち、他の魚を食う。

　　彼らの毒矢を思い出させるように彼らに細くて長い触覚を与えよう。

　そして、それらは大きい 魚群を作っていつまでも一緒にいる。ソリモンエス河からマラジョー島まで行ったり来たりする。 

　　鱗は与えない。人間であった事を思い出すようにそれらに皮を与える。

　　冒険精神を無くさないように、それらの子供達はソリモンエス河の水源に生まれ、マラジョー島の当たりで育つ。

 　そのように、現在Piramutabaと呼ばれているPirámotyba (魚 する 沢山= 即ち 群をなす魚) が生じた。

  テゥパンが魚に変えた原住民達の大部分と同じように鯰科なのだ。

　身長はおよそ１メートル長く、大体１０キロの魚体重だ。

　頭には昔その人達が頭に付けたりしていた羽飾りを思い出させる二個の細くてながい触覚を有する。 頭に始まり尻尾までいたる体側の長くって細い二個の触覚が　昔、その人達が使っていた長い矢 を思い出させる。

피라무타바

 옛날 옛날, 소리몽에스강의 강변 모임에 사용되고 있었던 만(유리마과←유리ㄴ바에 과)에 행복한 (소리망←소리 ㄴ바에)인 모임(요리망←요리 ㄴ바에)이 살고 있었다고 한다.  사실은 소리몽에스라고 말하는 이름은 그 사람들에게 주어진 썰매 맨라고 말하는 이름이 유래다. 

  그 사람들은 용감한 사람으로, 잘 싸우고 있어서, 단결심이 강하고, 독 화살을 가지고, 다른 그룹와 격렬하게 싸우고 있었다. 

  카누를 타서 소리몽에스의 수원에서 마라져도까지 왔다갔다하고, 다른 구룹와 만나는 때마다 싸우고 있었다. 

  무서운 그룹이었다.   그래서, 다른 그룹의 파쟤들이 모이고, 어떠한 도움을 트팡에 부탁했다. 

  트팡이 고려했보았다  

　저는 그들을 용감하게 만들어 냈다. 그것을 그들에게서 다루고 싶지 않다. 

　저는 그들을 단결력이 있는 사람들에 했다 . 그것도 그들에게서 빼앗고 싶지 않다. 

　저는 그들을 모험적인 심혼으로 되게 했다. 그것도 그들에게서 다루고 싶지 않다. 

  　그것들 모두가 그들에게 드린 뛰어난 개성이기 때문에. 

  　그러나, 그들은 그것들의 개성을 가지고, 평화로운 사람들을 괴롭게 하거나, 공격을 하고 있거나 하는 것이라고 말해지고 있다. 

   　저는 세상에 좋은 것도 나쁜 것도 두어서는 하지 않았다. 제가 세상에 둔 것은 모두가 행복하게 살 수 있겐 필요한 것만이다. 

　나쁜 것을 일으키는 것은 그 개성, 그것들의 물건, 곧 제가 필요에 따라 사용하게 세상에 두어 온 모든 물건이 과잉한 사용이다. 

   그 과잉한 사용야말로 병으로 하고, 싸움을 일으키고, 전쟁의 원인이 되고, 생명을 짧게 해, 죽음을 초래한다. 

   그러나,  마음속으로부터 부탁하고 있는 이상, 저는 어떻게든 해 드리자. 

　저는 그 요리망들을 물고기로 바꾼다. 

  그 물고기는 지금까지의 심함을 유지하고, 다른 물고기를 먹는다. 

  그들의 독 화살을 상기시키게 그들에게 자세해서 긴 촉각을 주자. 

  그리고, 그것들은 큰 물고기 떼를 만들어서 언제까지라도 같이 있다. 

  소리몽에스강으로부터 마라져도까지 왔다갔다한다.  

  비늘은 주지 않는다. 인간이었던 것을 상기하게 그것들에 가죽을 준다. 

  모험 정신을 없애지 않도록, 그것들의 어린이들은 소리몽에스강의 수원에 태어나고, 하옇든  마라져섬의 들어 맞음으로 자란다. 

   그렇게하고, 현재 피라무타바라고 부르고 있는 피라모치바 (물고기 되는 대량 = 즉 물고기 떼를 한다)이 생겼다. 

   트팡이 물고기로 바꾼 원주민들의 대부분과 같이 메기과다. 

  길이 약 1미터 길게, 대체로 10킬로의 물고기체중이다. 

  머리에는 옛날 그 사람들이 머리에 하거나 하고 있었던 날개장식을 상기시키는 2개가 자세해서 긴 촉각을 소유한다.  머리에 시작되어 꼬리까지 이르는 체측의 길게 얇은 2개의 촉각이 옛날, 그 사람들이 사용하고 있었던 긴 화살을 상기시킨다.